13 lipca 2025 roku weszła w życie pierwsza ustawa z pakietu deregulacyjnego (Dz.U. poz. 769), której celem jest ułatwienie prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Ustawa ta wprowadziła m.in. mediacje w postępowaniach administracyjnych, możliwość zawierania umów leasingu w formie elektronicznej, ułatwienia w korzystaniu z Małego ZUS Plus oraz tzw. „wezwania miękkie” do urzędów, czyli zapytania bez konieczności wszczynania formalnego postępowania.
To jednak dopiero początek. Jak zapowiedział premier Donald Tusk, rząd planuje na jesień drugi etap deregulacji, który ma objąć znacznie szerszy zakres spraw. Nowe rozwiązania mają skupić się na dwóch kluczowych aspektach: rozszerzeniu mechanizmu milczącej zgody oraz usprawnieniu egzekucji należności, w szczególności w celu przeciwdziałania zatorom płatniczym.
Milcząca zgoda jako instrument dyscyplinujący administrację
Jednym z centralnych elementów jesiennego pakietu deregulacyjnego ma być znaczące poszerzenie katalogu spraw, które można będzie rozstrzygać na podstawie tzw. milczącej zgody. Oznacza to, że brak odpowiedzi organu administracyjnego w określonym terminie będzie równoznaczny z jego zgodą, o ile wnioskodawca spełni przesłanki formalne.
Zgodnie z wypowiedzią Łukasza Bernatowicza, prezesa Związku Pracodawców Business Centre Club, taka forma uproszczonego postępowania mogłaby przyspieszyć proces decyzyjny w przypadku mniejszych inwestycji czy prostych spraw administracyjnych, a jednocześnie zdyscyplinować urzędników do terminowego działania. Należy jednak pamiętać, że metoda ta nie powinna być stosowana w sprawach o strategicznym znaczeniu dla gospodarki lub środowiska.
Walka z zatorami płatniczymi i usprawnienie egzekucji
Jesienna deregulacja zakłada także uproszczenie dochodzenia niespornych należności pomiędzy kontrahentami oraz modernizację systemu egzekucji komorniczej. Celem jest wyeliminowanie barier proceduralnych, które obecnie utrudniają skuteczne odzyskiwanie należności, co ma bezpośrednie przełożenie na kondycję finansową przedsiębiorstw.
Elektronizacja komunikacji pracodawca–pracownik
Wśród projektowanych zmian znajduje się również postulat wprowadzenia obowiązkowej formy elektronicznej w komunikacji między pracodawcą a pracownikiem, szczególnie w zakresie warunków zatrudnienia. Ma to na celu przyspieszenie i ujednolicenie procedur kadrowych oraz zwiększenie dostępności dokumentacji pracowniczej.
Ogromny odzew społeczny i instytucjonalny
Jak poinformowała kancelaria premiera, w ramach konsultacji społecznych wpłynęło blisko 500 propozycji zmian ustawowych, z czego około 1000 zgłoszeń nadesłały same spółki Skarbu Państwa. Również poszczególne ministerstwa zgłosiły kilkaset własnych propozycji deregulacyjnych. Ta fala inicjatyw pokazuje, że proces upraszczania prawa spotkał się z szerokim zainteresowaniem i aktywnością zarówno sektora prywatnego, jak i administracji publicznej.
Od „mgławicy legislacyjnej” do większych projektów
Dotychczas rząd przedstawił 66 projektów ustaw realizujących 125 postulatów. Część z nich to wielokrotne nowelizacje tych samych ustaw, co – choć efektywne pod względem tempa uchwalania – spotkało się z krytyką środowisk prawniczych jako przejaw „mgławicy legislacyjnej”.
W kolejnej fazie deregulacji planuje się jednak grupowanie zmian w bardziej kompleksowe projekty ustaw. Zmieni się także tempo prac – zamiast szybkiego procedowania licznych, krótkich ustaw, priorytetem ma być rzetelna konfrontacja stanowisk administracji, biznesu i organizacji pozarządowych.
Deregulacja nie oznacza mniej prawa – oznacza lepsze prawo
Wbrew pozorom, deregulacja nie musi prowadzić do redukcji liczby aktów prawnych, ale raczej do zwiększenia ich jakości i przejrzystości. Mimo że w 2024 roku liczba stron nowych ustaw znacząco spadła (do 14,2 tys. stron – najniższy poziom od 16 lat), jesienna ofensywa legislacyjna może ten trend odwrócić.
Jak zauważa Grzegorz Szysz, doradca podatkowy i partner w Grant Thornton, szczególnie podatki są obszarem wymagającym gruntownych zmian. Strategia stopniowego wprowadzania punktowych modyfikacji, choć mniej efektowna medialnie, może okazać się skuteczna i korzystna dla podatników – jak pokazuje przykład zniesienia obowiązku publikowania strategii podatkowych czy ułatwień dla podatkowych grup kapitałowych.
Podsumowanie
Jesienny etap deregulacji zapowiada się jako jeden z najbardziej ambitnych projektów legislacyjnych ostatnich lat. Rozszerzenie milczącej zgody, usprawnienie egzekucji należności oraz zwiększenie roli komunikacji elektronicznej to konkretne kroki w stronę uproszczenia prowadzenia działalności gospodarczej w Polsce. Kluczowe będzie jednak zachowanie równowagi pomiędzy szybkością zmian a ich jakością legislacyjną i skutkami praktycznymi.
Kontakt:
Kancelaria Adwokacka Adwokat Radosław Krakowiak
ul. Świętego Leonarda 1/28
25-311 Kielce
Tel. 535 866 000
krakowiak.radoslaw@gmail.com